Basınçlı Kaplar

BASINÇLI KAPLAR PERİYODİK MUAYENE

Basınçlı Kaplarda Sınıflandırma

Basınçlı kapları konstrüksiyon, fonksiyon ve geometri Vb. çeşitli parametrelere göre sınıflandırabiliriz.

Terimleri açıklayacak olursak:

Fonksiyon: Depo tankı, proses kabı, eşanjör, vb.

Geometri: Silindirik, küresel, konik, yatay/dikey

Konstrüksiyon: Tel cidarlı, çok cidarlı, dövme.

Servis: Kroyonejik. Buhar. Tehlikeli ürün. Alevli/Alevsiz.

Malzeme: Karbon çelik, paslanmaz çelik, alaşımlı çelik, kompozit, demir dışı.

Basınçlı kaplar için yukarıda yapılan sınıflandırmanın dışında ince cidarlı basınçlı kaplar ve kalın cidarlı basınçlı kaplar olarak da sınıflandırılabilir. Cidar kalınlıklarının çaplarına oranı 1:10’dan küçük basınçlı kaplar ince cidarlı, 1:10’dan büyük basınçlı kaplar ise kalın cidarlı basınçlı kaplar olarak adlandırılırlar.

İçerisinde Basınç Barındıran Kapların Çeşitleri

Kullanıldıkları alanlar dikkate alınarak yapılan basınçlı kap çeşitleri aşağıdaki gibidir;

• Boru hatları
• Kazanlar
• Kompresörler
• Hava tankları
• LPG tankları
• Hidrolik akışkan devreleri
• Hidrofor (basınçlandırma sistemleri)
• Sınai gaz tankları
• Soğutma üniteleri
• Pnömatik akışkan devreleri
• Gaz tüpleri
• Kriyojenik tanklar
• Otoklavlar (iç basınca dayanıklı kaplar) vb.

Basınçlı Kapları Etkileyen Faktörler

Basınçlı kaplar çoğunlukla yüksek basınç altında çalıştıklarından, kullanımları sırasında hayati riskler söz konusu olabilmektedir. Bu riskleri en az seviyeye indirgemek ve basınçlı kapların söz konusu çalışma koşullarında emniyetle görevlerini yerine getirebilmesi, insan hayatı bakımından önem arz etmektedir. Bu sebepten dolayı bir basınçlı kap tasarımında o kaba etki eden bütün kuvvetler tespit edilmeli ve bu kuvvetlerin kaba nasıl bir etki oluşturacağı önceden hesaplanmalıdır. İmalat aşamasından sonra ilgili standartlar dahilinde bütün güvenlik kontrolleri ve testleri yapılmalıdır.

Kaplara etkiyen kuvvetler aşağıda sıralanmıştır.

• İçsel ve dışsal basınç
• Statik ve Dinamik yükleme
• Sıcaklık
• Rüzgar
• Ağırlık (ölü yükler)
• Titreşimler

Tercih Edilen Kaynak Tipleri

Basınçlı kaplarda genelde ergitmeli kaynak yöntemleri tercih edilir. Bu kaynak yöntemlerinden bazıları aşağıda sıralanmıştır;

• Örtülü elektrod kaynağı
• MIG-MAG kaynağı
• TIG kaynağı
• Tozaltı ark kaynağı

Basınçlı Kaplarda Periyodik Kontrol Süreleri

25.04.2013 Tarihli 2862821/8/2001(Değ: 02/05/2014) Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğine göre;

EKİPMAN ADI	KONTROL PERİYODU(Azami Süre) (İlgili standartın ön-gördüğü süreler saklı kalmak koşulu ile)*	PERİYODİK KONTROL KRİTERİ( İlgili standartlar aşağıda belirtilmiştir.)**
Buhar kazanları	Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl	TS 2025, TS EN 12952-6 ve TS 377-5 EN 12953-5 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Kalorifer kazanları	Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl	TS EN 13445-5, TS EN 303-1, TS EN 303-3 ve TS EN 303-5 standartında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Taşınabilir gaz tüpleri (Dikişli, dikişsiz)	Standartlarda süre belirtilmemişse 3Yıl	TS EN 1802, TS EN 1803, TS EN 1968, TS EN 14876 ve TS EN ISO 16148 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Taşınabilir asetilen tüpleri	TS EN ISO 10462 standartında belirtilen sürelerde	TS EN ISO 10462 standartında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Manifoldlu asetilen tüp demetleri	Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl	TS EN ISO 13088, TS EN 13720 ve TS EN 15888 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Manifoldlu tüp demetleri	Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl	TS EN 13385, TS EN ISO 10961 ve TS EN 15888 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yerüstü) (1)	10 Yıl	TS 1446, TS EN 12817 ve TS EN 12819 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yer altı) (1)	10 Yıl	TS EN 12817, TS EN 12819 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Kullanımdaki LPG tüpleri	Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl	TS EN 1440 standardında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Basınçlı hava tankları(2), (3)	Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl	TS 1203 EN 286-1, TS EN 1012-1, TS EN 13445-5 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Kriyojenik tanklar	TS EN ISO 21009-2 standardında belirtilen sürelerde.	TS EN ISO 21029-2, TS EN ISO 21009-2, TS EN 13530-3 ve TS EN 14197-3 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
Tehlikeli sıvıların(4), (5)bulunduğu tank ve depolar	10 Yıl	API 620, API 650, API 653, API 2610 standartlarda belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.